Hồng Lệ và Anh Khôi vô địch, lập kỷ lục giải Marathon Quốc tế Hà Nội Techcombank mùa 5

Hà Nội — Rạng sáng ngày 4/10, Giải Marathon Quốc tế Hà Nội Techcombank mùa thứ 5 chính thức khởi tranh quanh khu vực Hồ Hoàn Kiếm và khép lại sau nhiều giờ thi đấu căng thẳng. Ở cự ly 42,195 km — nội dung được xem là trái tim của giải — Phạm Thị Hồng Lệ đăng quang ngôi hậu với thành tích 2 giờ 50 phút 41 giây, đồng thời thiết lập kỷ lục mới của đường chạy. Bên phía nam, Huỳnh Anh Khôi về nhất với 2 giờ 29 phút 58 giây, khép lại một buổi sáng mà ban tổ chức gọi là mùa giải thành công nhất về cả quy mô lẫn chất lượng chuyên môn. Cần phân định rõ ngay từ đầu: những kỷ lục được nhắc đến ở đây là kỷ lục của chính giải đấu, không phải kỷ lục quốc gia và càng không phải kỷ lục thế giới. Kỷ lục marathon thế giới của nữ hiện ở mức xấp xỉ 2 giờ 09 phút 56 giây, còn của nam là khoảng 2 giờ 00 phút 35 giây. Khoảng cách giữa thành tích của Hồng Lệ với đỉnh cao thế giới lên tới hơn 40 phút, và khoảng cách của Anh Khôi vào khoảng 29 phút. Điều đó đặt hai nhà vô địch vào nhóm nghiệp dư – bán chuyên xuất sắc, tức nhóm mà giới chuyên môn thường gọi là amateur-elite, chứ không phải nhóm vận động viên đỉnh cao tầm cỡ quốc tế. Ở nội dung nữ, bục vinh quang gồm Hồng Lệ ở vị trí thứ nhất, Doãn Thị Oanh về nhì và Marta Tinsae Birehan, vận động viên được mời từ Ethiopia, về thứ ba. Đây là một kết quả có ý nghĩa với làng chạy Việt Nam khi hai trong ba vị trí đầu thuộc về các chân chạy trong nước. Ở nội dung nam, Huỳnh Anh Khôi về nhất, Tesfaye Keress của Ethiopia về nhì và Đặng Anh Quyết — chân chạy sinh năm 2026 — về thứ ba. Việc các vận động viên khách mời quốc tế không chiếm ngôi đầu cho thấy dàn khách mời năm nay thuộc nhóm tầm trung, được mời nhằm tăng tính cạnh tranh và uy tín cho giải, chứ chưa phải dàn tinh hoa hàng đầu của điền kinh thế giới. Bên cạnh cự ly marathon, giải còn tổ chức ba cự ly khác gồm bán marathon 21 km, 10 km và 5 km, tạo nên cấu trúc bốn khoảng cách phù hợp với nhiều nhóm đối tượng. Ở cự ly 21 km, vận động viên Saeki Makino đến từ Nhật Bản giành chiến thắng, một kết quả phản ánh chiều sâu văn hóa chạy đường trường của quốc gia này. Sự hiện diện của các chân chạy Nhật Bản và Ethiopia cùng hàng nghìn vận động viên phong trào cho thấy đây là một sự kiện mang tính cộng đồng cao, nơi lớp vận động viên thi đấu được đặt lên trên một nền tảng quần chúng đông đảo. Theo ban tổ chức, mùa thứ 5 ghi nhận khoảng 15.000 vận động viên tham dự, con số lớn nhất trong lịch sử giải. Đây là cột mốc đáng chú ý với một sự kiện đường trường tại Đông Nam Á, khu vực mà phong trào chạy bộ đang tăng trưởng nhanh trong vài năm trở lại đây. Số lượng vận động viên tăng không chỉ phản ánh nhu cầu rèn luyện sức khỏe của cư dân đô thị mà còn cho thấy sự trưởng thành của hệ thống tổ chức giải chạy tại Việt Nam. Cung đường của giải năm nay tiếp tục đi qua nhiều điểm nhấn của Thủ đô: Hồ Hoàn Kiếm, Cột cờ Hà Nội, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, khu phố cổ, cầu Long Biên, khu vực Nhật Tân, cầu Đông Trù và tuyến đê sông Hồng. Đây là một cung đường có giá trị quảng bá hình ảnh rất lớn, nhưng cũng đặt ra thách thức về chuyên môn khi có nhiều đoạn lên xuống và mặt đường thay đổi. Giới phân tích thường lưu ý rằng một cung đường nhiều địa danh, nhiều khúc cua và có độ dốc nhất định sẽ khiến thành tích chậm hơn so với đường chạy phẳng lý tưởng. Yếu tố thời tiết cũng cần được đặt lên bàn cân. Hà Nội đầu tháng 10 thường có nền nhiệt và độ ẩm cao, điều kiện bất lợi cho marathon. Nhiệt độ và độ ẩm cao làm tăng nhịp tim, đẩy nhanh quá trình mất nước và khiến vận động viên khó duy trì nhịp độ mục tiêu. Với một đường chạy dài hơn 42 km, mức chênh lệch vài phút do điều kiện môi trường là hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, cần thẳng thắn rằng khoảng cách hơn 40 phút so với kỷ lục thế giới của nữ, hay gần 30 phút của nam, không thể được giải thích chỉ bằng thời tiết hay địa hình. Đó là khoảng cách về trình độ, không phải khoảng cách về điều kiện thi đấu. Trong số các gương mặt gây chú ý, Đặng Anh Quyết để lại dấu ấn với chiến thuật thi đấu được anh chia sẻ sau khi về đích. Anh cho biết mục tiêu ban đầu là lọt vào nhóm năm người dẫn đầu, sau đó tận dụng thời điểm các đối thủ giảm tốc ở những kilômét cuối để tăng tốc và giành vị trí trên bục. Đây là lối chạy dựa nhiều vào cảm nhận và kinh nghiệm, điển hình của một chân chạy đường trường trưởng thành. Ở tuổi 34–35, Quyết đang nằm trong giai đoạn chín muồi của sự nghiệp marathon, khi nền tảng sức bền đạt đỉnh nhưng tốc độ tuyệt đối bắt đầu suy giảm nhẹ. Anh cũng chia sẻ mong muốn được chạy chậm lại ở một vài đoạn để cảm nhận thành phố, một chi tiết cho thấy tinh thần của một người chạy gắn với trải nghiệm và cộng đồng bên cạnh mục tiêu thành tích. Cách tiếp cận này phù hợp với bản chất của một giải chạy quần chúng, nơi giá trị không chỉ nằm ở thời gian về đích mà còn ở hành trình và không khí của sự kiện. Điểm đáng chú ý về mặt tổ chức là khu triển lãm và nhận số thi đấu kéo dài ba ngày, thu hút hơn 40.000 lượt khách tham quan. Con số này cho thấy giải đã vượt khỏi khuôn khổ một buổi sáng thi đấu để trở thành một sự kiện văn hóa – thể thao – thương mại kéo dài nhiều ngày. Khu trải nghiệm có các khu vực chăm sóc sức khỏe, ứng dụng công nghệ và hoạt động tương tác, hướng tới cả vận động viên lẫn người nhà đi cùng. Cấu trúc này là mô hình kinh doanh đặc trưng của các giải chạy quần chúng hiện đại, trong đó doanh thu đến từ phí đăng ký, tài trợ và các hoạt động thương mại đi kèm. Về phía đơn vị tổ chức, sự kiện được vận hành bởi một đơn vị quản lý giải chạy chuyên nghiệp phối hợp cùng nhà tài trợ danh xưng là một ngân hàng thương mại lớn của Việt Nam. Sự kết hợp giữa một công ty tổ chức sự kiện có kinh nghiệm quốc tế và một thương hiệu tài chính trong nước đã tạo nên mô hình có thể nhân rộng ở các đô thị khác của Việt Nam. Một số thương hiệu thành viên cùng hệ sinh thái của nhà tài trợ chính cũng xuất hiện xuyên suốt khu triển lãm, cho thấy mức độ tập trung thương mại tương đối cao vào một nhóm nhà tài trợ. Về an toàn và hậu cần, ban tổ chức nhấn mạnh đầu tư vào hệ thống y tế, tiếp nước và hỗ trợ dọc đường chạy. Với quy mô 15.000 người, đây là yếu tố sống còn. Trong điều kiện nắng nóng và độ ẩm cao, nguy cơ sốc nhiệt, mất nước và chấn thương do quá tải là hiện hữu, đặc biệt với các vận động viên phong trào chưa có nhiều kinh nghiệm. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy khâu y tế và cảnh báo nhiệt độ là hai trụ cột không thể thiếu ở các giải chạy ngoài trời tại Đông Nam Á. Đặt trong bối cảnh rộng hơn, thành tích của Hồng Lệ và Anh Khôi phản ánh đúng thực trạng điền kinh đường trường Việt Nam: phong trào tăng trưởng mạnh về số lượng nhưng chiều sâu thành tích đỉnh cao còn mỏng. Chỉ một vài gương mặt nổi bật ở mỗi nội dung, trong khi khoảng cách với các quốc gia có truyền thống chạy đường trường như Nhật Bản, Ethiopia vẫn rất lớn. Việc các khách mời quốc tế về nhì và về ba, thay vì thắng áp đảo, cho thấy ban tổ chức đang cân bằng giữa hai mục tiêu: tạo câu chuyện chiến thắng cho các chân chạy trong nước và bổ sung màu sắc quốc tế cho giải. Một điểm cần lưu ý về mặt chuyên môn là tính hợp lệ của khái niệm kỷ lục. Với một giải chạy đường trường, kỷ lục chỉ thực sự có giá trị tham chiếu quốc tế khi đường chạy được đo đạc và chứng nhận theo chuẩn, đồng thời giải nằm trong hệ thống phân loại của liên đoàn điền kinh thế giới. Nếu không có chứng nhận đó, con số kỷ lục vẫn là một dấu mốc đẹp của sự kiện nhưng không mang ý nghĩa so sánh toàn cầu. Thông tin về tình trạng chứng nhận đường chạy của giải năm nay chưa được công bố rõ ràng. Tương tự, mức độ kiểm tra doping tại các giải chạy quần chúng thường chỉ giới hạn ở nhóm vận động viên trên bục hoặc nhóm thi đấu chuyên nghiệp, nếu có. Ở cấp độ này, tính minh bạch về kiểm tra không cao như các giải thuộc hệ thống lớn. Đây không phải là cáo buộc, mà là đặc điểm cấu trúc của một sản phẩm thể thao cộng đồng, nơi giá trị thương mại và xã hội lớn hơn nhiều so với giá trị thành tích đỉnh cao. Về khía cạnh xã hội, giải chạy đã trở thành một sự kiện quảng bá hình ảnh Thủ đô hiệu quả. Hình ảnh hàng nghìn người chạy qua cầu Long Biên, ven đê sông Hồng hay quanh Hồ Hoàn Kiếm trong ánh bình minh tạo ra hiệu ứng truyền thông mạnh, thu hút du khách và lan tỏa lối sống vận động. Đây cũng là hướng phát triển mà nhiều thành phố lớn trong khu vực đang theo đuổi, biến thể thao quần chúng thành công cụ xây dựng thương hiệu đô thị. Nhìn về phía trước, ban tổ chức bày tỏ ý định duy trì và mở rộng quy mô trong các mùa tiếp theo, hướng tới một chu kỳ ít nhất năm mùa nữa. Với đà tăng trưởng hiện tại, khả năng giải tiếp tục mở rộng là cao. Tuy nhiên, song song với việc tăng số lượng, thách thức lớn nhất là nâng chất lượng chuyên môn: cải thiện cung đường, thu hút dàn khách mời quốc tế chất lượng hơn và tạo điều kiện để các chân chạy Việt Nam tiệm cận gần hơn với chuẩn khu vực. Tóm lại, mùa thứ 5 của Giải Marathon Quốc tế Hà Nội Techcombank đã thành công về quy mô, về tổ chức và về giá trị truyền thông. Những kỷ lục được thiết lập là kỷ lục của giải, thuộc nhóm thành tích nghiệp dư – bán chuyên xuất sắc, cách xa đỉnh cao thế giới hàng chục phút. Điều đó không làm giảm ý nghĩa của sự kiện, mà chỉ đặt nó đúng vị trí: một giải chạy cộng đồng lớn nhất Việt Nam, nơi thành tích thể thao là một phần của câu chuyện rộng hơn về sức khỏe, hình ảnh thành phố và sự phát triển của phong trào chạy bộ quốc gia.