Bầu cử VFF nhiệm kỳ 10: cuộc đua thật nằm ở ghế phó chủ tịch tài chính

Ngày 21/10, danh sách ứng viên ban lãnh đạo Liên đoàn Bóng đá Việt Nam nhiệm kỳ 10 (2027-2031) được công bố: ba ứng viên chủ tịch, tám ứng viên phó chủ tịch và 31 ứng viên ban chấp hành. Cùng ngày, hồ sơ đề cử của một số tổ chức thành viên vẫn chưa về đủ. Một cuộc bầu cử được công bố bằng danh sách còn mở — chi tiết ấy đáng chú ý hơn cả ba cái tên trên lá phiếu chủ tịch.

Tôi đã ngồi đủ nhiều trận V.League ở Hàng Đẫy, Thiên Trường và Hòa Xuân để biết bóng đá Việt Nam không thiếu cảm xúc. Thứ còn thiếu là cấu trúc. Và trong bốn năm tới, cấu trúc ấy do những người không chạm bóng quyết định.

Ghế định hình bóng đá Việt Nam nhiệm kỳ 10 là ghế phó chủ tịch phụ trách tài chính và tài trợ, không phải ghế chủ tịch.

Ba ứng viên chủ tịch: Trần Quốc Tuấn (sinh 2026, đương nhiệm), Nguyễn Đức Thụy (2026) và Nguyễn Xuân Vũ (2026). Tám ứng viên phó chủ tịch. 31 ứng viên ban chấp hành. Cử tri là 57 tổ chức thành viên, bỏ phiếu kín, đại hội dự kiến diễn ra đúng kế hoạch vào cuối tháng 12/2026 hoặc tháng 1/2027.

Một quy định nhỏ trong điều lệ tạo ra phần lớn căng thẳng: mỗi người chỉ ứng cử một chức danh. Trần Quốc Tuấn có tên ở cả ghế chủ tịch và ghế phó chủ tịch phụ trách chuyên môn. Nguyễn Xuân Vũ có tên ở ghế chủ tịch, ghế tài chính và ghế truyền thông. Hai người phải chọn một, và cách họ chọn sẽ nói rõ hơn mọi bài phát biểu tranh cử.

Đây là chỗ tôi tách khỏi cách đưa tin thông thường. Báo chí đếm ứng viên. Tôi đếm quyền kiểm soát dòng tiền.

Ghế tài chính và tài trợ có hai ứng viên. Nguyễn Xuân Vũ là ủy viên ban lãnh đạo ngân hàng lâu năm, đương nhiệm phó chủ tịch truyền thông và đối ngoại, kiêm chủ tịch Liên đoàn Bóng bàn Việt Nam. Hồ sơ của ông là vốn quan hệ: quan hệ liên ngành, quan hệ với nhà tài trợ, quan hệ với báo chí. Nguyễn Đức Thụy là doanh nhân xây dựng và ngân hàng, từng gắn với Sài Gòn Xuân Thành giai đoạn 2026-2026 và với Ninh Bình từ 2026. Hồ sơ của ông là vốn đầu tư: tiền mặt, dự án, công trình.

Hai kiểu vốn khác nhau. Ban lãnh đạo VFF nhiệm kỳ 9 chọn kiểu thứ nhất. Nhiệm kỳ 10 có thể chọn kiểu thứ hai, và nếu chọn, toàn bộ cách VFF bán bản quyền, ký hợp đồng tài trợ và phân bổ tiền cho các giải trẻ sẽ đổi.

Chi tiết tôi theo dõi kỹ nhất không nằm trong danh sách ứng viên. Đầu mùa 2026-2026, ông Thụy chuyển ghế chủ tịch CLB Ninh Bình cho con gái Nguyễn Ngọc Mỹ Anh. Trong quản trị doanh nghiệp, đây là động tác tái cấu trúc trước khi nhận vị trí công: tách tài sản cá nhân khỏi ghế sắp nắm để chặn trước mọi chất vấn về xung đột lợi ích. Người ta không làm việc đó nếu không tin mình sẽ thắng.

Nhưng hồ sơ ấy có một vết. Sài Gòn Xuân Thành tồn tại bốn năm rồi giải thể. Một CLB giải thể không tự động là bản án với người từng đứng sau nó; bóng đá Việt Nam có cả một danh sách những ông bầu đến rồi đi. Nhưng nếu một ứng viên xây dựng chiến dịch quanh năng lực tài chính, thì lịch sử quản lý tài chính của chính ông ta phải chịu cùng một thước đo. Danh sách ứng viên không có cột nào cho việc này.

Ghế phó chủ tịch phụ trách chuyên môn là mảnh thứ hai. Trần Anh Tú đương nhiệm, đồng thời chủ tịch HĐQT VPF — đơn vị tổ chức các giải chuyên nghiệp. Một người vừa ngồi ở cơ quan ban hành luật, vừa ngồi ở cơ quan vận hành giải. Trong bóng đá châu Âu, cấu trúc đó bị soi từng dòng. Ở đây nó tồn tại êm đến mức gần như không ai đặt câu hỏi.

Trần Quốc Tuấn có tài sản lớn nhất mà một chủ tịch VFF có thể có: ghế trong các ủy ban của AFF, AFC và FIFA. Đó là quyền phát ngôn ở cấp khu vực và toàn cầu, thứ một tân chủ tịch sẽ mất ít nhất hai năm để dựng lại. Năm năm cầm quyền của ông đủ dài để được gọi là ổn định, và cũng đủ dài để bị gọi là trì trệ. Việc ông có tên ở cả hai ghế cho thấy chính ê-kíp đương nhiệm chưa chắc phần thắng ở ghế cao nhất.

Cấu trúc ban chấp hành nói lên nhiều hơn danh sách chủ tịch. Trong 31 ứng viên, 18 người gắn với CLB: 12 từ V.League, 5 từ hạng Nhất, 1 từ hạng Nhì. Câu lạc bộ chiếm đa số trong cơ quan ra quyết định. Năm ứng viên phó chủ tịch xuất thân doanh nhân. Hai ứng viên nữ, trong đó Nguyễn Thị Mỹ Dung là thành viên Ủy ban Kỷ luật FIFA.

Đọc theo chiều dọc, bức tranh rõ: một liên đoàn được tổ chức để ưu tiên năng lực thương mại và lợi ích của các CLB hạng cao. Đó là lựa chọn hợp lý nếu mục tiêu là doanh thu. Đó là lựa chọn rủi ro nếu mục tiêu là bóng đá trẻ, nơi không có hợp đồng tài trợ nào hào phóng.

Đến đây tôi phải nói phần tôi có thể sai.

Thứ nhất, tôi đang đọc một cuộc bầu cử cử tri đoàn bằng lăng kính hồ sơ cá nhân. Ở Việt Nam, các cuộc bầu cử liên đoàn thường được quyết bởi khối phiếu giữa các liên đoàn địa phương và CLB tỉnh, không bởi bài báo. 57 tổ chức thành viên ấy phân bổ theo vùng, theo hạng, theo quan hệ — và không ai công bố bản đồ khối phiếu. Mọi dự đoán của tôi về người thắng đều thiếu biến số quan trọng nhất.

Thứ hai, nhận định ông Thụy nhận được "sự tín nhiệm lớn" là ý kiến của tác giả bài báo gốc, không có thăm dò, không có số liệu đại biểu. Tôi không dùng nó làm bằng chứng, và cũng không nên dùng nó để phủ định.

Thứ ba, ghế tài chính có thể chỉ là ghế danh dự nếu các hợp đồng tài trợ chính đã được khóa đến 2031. Không ai công bố cấu trúc doanh thu của VFF. Tôi đang phân tích một căn nhà mà không có bản vẽ kết cấu.

Cuối cùng, khâu thẩm định của Bộ Nội vụ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cánh cửa mờ nhất trong toàn bộ chu trình. Một ứng viên bị loại ở đó sẽ làm lại toàn bộ phép tính.

Mọi hệ thống đều có hạn sử dụng, và hạn sử dụng không được ghi trên hộp. Tiki-taka không chết vì bị đánh bại; nó chết vì được tin tưởng quá lâu. Một mô hình quản trị cũng vậy.

Tôi từng tuyên bố năm 2026 rằng esports là Olympic hiện đại, và cách duy nhất để kiểm chứng một tuyên bố là đặt ra mốc thời gian cho nó. Đây là mốc của tôi: nếu ông Nguyễn Đức Thụy có mặt trong danh sách cuối cùng và giành một ghế phó chủ tịch, tôi đúng về hướng đi. Nếu ông rút lui hoặc bị loại ở khâu thẩm định, tôi sai — và sai một cách có ích, vì khi đó chúng ta biết cánh cửa thật nằm ở đâu.

Ở tuổi 61, tôi không còn thời gian cho thứ bóng đá lịch sự trên giấy. Bốn năm tới của bóng đá Việt Nam sẽ được viết bằng hợp đồng, không bằng biên bản họp. Ai đọc được hợp đồng, người đó biết đội tuyển sẽ đi đâu.